Matthias Salaets, Fallow BV 4
Het Dr. Egide Defeverpark transformeert een voorheen verborgen, ommuurde villatuin in Gistel tot een verwelkomende publieke ruimte die verschillende groene plekken in de stad met elkaar verbindt. Het park verweeft natuur, erfgoed en gemeenschap tot een duurzame groene long die ontmoeting, biodiversiteit en zachte mobiliteit stimuleert.
Van verborgen villatuin naar open stadspark
Het Dr. Egide Defeverpark is een geïntegreerd landschapsproject dat een voormalige private villatuin transformeert tot een toegankelijke en betekenisvolle publieke ruimte in het hart van Gistel. De tuin van de vroegere Villa Sophoras leest zich vanop afstand zowel als een open plek in het bos en als een omsloten parktuin. Die dubbelheid vormt een sterke metafoor voor de naam Gistel, die etymologisch verwijst naar een ‘open bos’ of een ‘opening in het bos op hogere zandgrond, nabij moerassen’. Door de tuinmuur letterlijk open te plooien, onthult het ontwerp een verborgen landschap en geeft het dit opnieuw aan de bewoners van de stad.
Het park reikt bovendien verder dan de grenzen van het aangekochte terrein en schakelt zich in een groter netwerk van publieke plekken, waaronder de bibliotheek, de Oostmolenhoeve, een museum, scholen en een woonzorgcentrum. Zo fungeert het park tegelijk als groene long en als veilige doorsteek voor voetgangers en fietsers. Het vervangt vroegere barrières door nieuwe, zachte verbindingen.
Een park van sferen, ontmoeting en toekomstwaarde
Het ontwerp vertrekt vanuit de bestaande kwaliteiten van de site: monumentale bomen, historische tuinstructuren, bunkers, paardenstallen, een boomgaard en boszones. We behielden en versterkten deze elementen, die vandaag de dragers vormen van identiteit en beleving. Het park ontvouwt zich als een rijk palet aan sferen, met stille boszones en een sensorische zorgtuin. Evengoed zijn er levendige plekken zoals speelzones, volkstuinen, een cultuurweide en een picknickboomgaard. De verschillende zones vloeien naadloos in elkaar over en nodigen uit tot gebruik door alle leeftijden en doelgroepen. Op het kruispunt van deze sferen staat een centraal paviljoen, dat fungeert als ontmoetingsplek en oriëntatiepunt. Het robuuste, tectonische ontwerp en het materiaalgebruik verwijzen subtiel naar de aanwezige bunkers en verankeren het park in zijn geschiedenis. Speciaal ontworpen buitenmeubilair versterkt de samenhang en sluit aan bij het onverharde, groene karakter van de plek.
Het park kwam tot stand via een intensief participatietraject met de Gistelse gemeenschap. Bewoners, verenigingen en scholen dachten actief mee via open inspraakmomenten, tijdelijke opstellingen en een parkraad. Die betrokkenheid zorgde voor een breed draagvlak en een inrichting die nauw aansluit bij lokale noden en verwachtingen.
Klimaat en ecologie centraal
Ecologie en klimaatbestendigheid spelen een centrale rol in het ontwerp. We versterken de biodiversiteit met hooilanden, mantel-zoomvegetaties, bosontwikkeling en een gefaseerde aanpak van invasieve exoten. In de boszone gaven we de vijver opnieuw een natuurlijke inrichting met oeverbeplanting. Regenwater van omliggende gebouwen en van het paviljoen hergebruiken we voor de irrigatie van de moestuinen en laten we infiltreren via een wadi. Circulair materiaalgebruik, zoals het hergebruik van bakstenen uit de tuinmuur, versterkt zowel de duurzaamheid als de identiteit van het park.
Vandaag is het Sophoraspark een levendige, inclusieve en toekomstgerichte publieke ruimte waar natuur, erfgoed en mensen samenkomen. Met zijn sterke landschappelijke visie, participatieve aanpak en uitgesproken ecologische en sociale meerwaarde toont het park hoe publieke ruimte kan bijdragen aan leefbaarheid, gezondheid en verbondenheid.
