Materialenkaai, Brussel
Terwijl de tuin een meer afgelijnde ontworpen ruimte is, toont de open weide, die op een extensieve manier wordt beheerd, zich meer als een wilde, natuurlijke zone langs de Havenlaan.
Het overmaatse houten dek kijkt uit over de open weide en fungeert als flexibele en uitnodigende verblijfsplek
Het overmaatse houten dek kijkt uit over de open weide en fungeert als flexibele en uitnodigende verblijfsplek.
Door rugsteunen in twee richtingen te voorzien laat het houten dek de gebruiker vrij om zich te richten naar het kanaal of naar de open weide.
De Materialenkaai vormt een belangrijke schakel tussen stad en haven en met het park werd een unieke plek aan het water gerealiseerd.
De Materialenkaai huisvestte tot 2013 vooral bedrijven uit de bouwsector met loodsen, opslagplaatsen en kantoren. Dat industriële verleden blijft zichtbaar in de identiteit en materialiteit van de plek en vormt een inspirerende laag voor het ontwerp.
Gerecupereerde kasseien van de oorspronkelijke kade kregen een nieuwe bestemming in het park en verwijzen naar het industriële verleden van de plek.
De brede promenade vormt de verbindende factor tussen de verschillende plekken langs het kanaal.
Het skatepark is met 2.150 m² één van de grootste outdoor skateparken van België en werd ontworpen in nauwe samenspraak met de Brusselse skategemeenschap.
Met een erg divers aanbod aan elementen – een pool, banks, rails, ledges en een ditch - is het skatepark perfect voor zowel ervaren als onervaren skaters
De tribune kijkt uit over het skatepark en geeft vorm aan de scène, een levendige plek onder de Suzan Danielbrug waar skaters, jongeren, buurtbewoners en passanten elkaar ontmoeten.
Bomen werden voorzien van een rijke onderlaag bestaande uit bloembollen, vaste planten en struiken. Deze dynamische borders laten ruimte voor spontane ontwikkeling en verhogen zo de biodiversiteit.
De hoogwaardige kade in drie tinten geslepen beton vormt een comfortabele, integraal toegankelijke promenade langs het kanaal.
De Materialenkaai fungeert als een verlengde leer- en speelomgeving voor scholen en organisaties uit de buurt. Zo is de sportkooi een ideale plek voor georganiseerde sportlessen.
De zandbak kreeg een speelse vorm die de verbeelding prikkelt en tegelijk een rand vormt.
De intiemere tuin is voorzien van bomen en onderbeplanting, banken en picknicktafels en vormt zo een rustplek langs het kanaal waar buren elkaar kunnen ontmoeten.
De ruime picknicktafels en banken zijn een ideale ontmoetingsplek en vormen een rustpunt in het park.
{"slide_to_show":"1","slide_to_scroll":"1","autoplay":"true","autoplay_speed":"3000","fade":"false","speed":"300","arrows":"true","dots":"true","loop":"true","nav_slide_column":5,"rtl":"false"}

Materialenkaai, Brussel

Nominatie Prijs Publieke Ruimte

Mathias Cornille, Tractebel

De Materialenkaai ligt op de grens van Brussel en Molenbeek, in een dichtbevolkte, multiculturele wijk met weinig kwalitatieve publieke ruimte. De site verbindt het kanaal met Tour & Taxis en vormt een belangrijke schakel tussen stad en haven. Het ontwerp transformeert de voormalige industriële kade tot een levendig park dat ruimte biedt voor ontmoeting en bijdraagt aan een groenere stad.

De Materialenkaai ligt op een unieke plek waar stad en haven elkaar ontmoeten. Ooit was de kade het domein van bouwbedrijven, loodsen en opslagplaatsen, en dat verleden is nog steeds zichtbaar in de materialiteit en structuur van de site. Deze historische laag vormt een inspirerende basis voor het ontwerp, dat de kade transformeert tot een groene, levendige publieke ruimte. In een dichtbevolkte wijk biedt het park bewoners vandaag de kans om te wandelen, spelen, sporten of simpelweg samen te komen langs het water.

Een gelaagd parkprogramma langs het kanaal
Het project vroeg om een zorgvuldige balans tussen intensieve functies en informele, open zones. Om die balans te bereiken, creëerde het ontwerp een duidelijk gelaagd parkprogramma waarin rustige en actieve zones elkaar afwisselen. Aan de kop van Sainctelette werd een sportkooi met twee multisportvelden ingericht. Verderop biedt een intieme tuin met bomen, rijke onderbeplanting en picknickplekken rust. De speeltopografie stimuleert er spel en creativiteit. Onder de Suzan Danielbrug ligt een groot skatepark van 2.150 vierkante meter met een tribune, en tegenover het historische gebouw van Tour & Taxis biedt een open grasveld met houten dek flexibiliteit voor spontane groepsactiviteiten. Een brede promenade langs het water verbindt de verschillende parkdelen en vormt een comfortabele, integraal toegankelijke route.

Deze ruimtelijke gelaagdheid is de basis voor een park dat niet alleen verschillende functies draagt, maar ook sociale interactie stimuleert. In een buurt waar bewoners elkaar vaak kruisen, maar zelden echt ontmoeten, creëert het park plekken voor informeel samenzijn: op een bank in de tuin, aan de sportvelden, rond de speeltopografie of op de tribune bij het skatepark. Die tribune maakt deel uit van de scène, een levendige plek onder de Suzan Danielbrug waar skaters, jongeren, buurtbewoners en passanten elkaar treffen. Deze ruimte functioneert niet alleen als ontmoetingsplek, maar ook als een fysieke en sociale schakel tussen kanaal en stad, en tussen uiteenlopende gebruikersgroepen.

Van tijdelijke invulling naar mooi resultaat
De manier waarop deze plekken vandaag functioneren, is geen toevalligheid, maar het resultaat van een traject waarin experiment en samenwerking centraal stonden. De herontwikkeling bouwde verder op de inzichten uit de tijdelijke invulling Allée du Kaai, die Leefmilieu Brussel samen met vzw Toestand realiseerde. Op een terrein van 9.000 vierkante meter ontstond een bruisende plek waar buurtbewoners konden experimenteren met gebruik en programmatie. De tijdelijke setting voedde rechtstreeks het definitieve ontwerp: zo werd het skatepark ontworpen in overleg met Brusselse skaters en kwam de vraag naar een open, flexibel inzetbare ruimte vanuit bewoners, wat resulteerde in de grasweide met houten dek. Door de vestiging van Leefmilieu Brussel in het voormalige pakhuis van Ackermans zijn parkwachters permanent aanwezig, wat bijdraagt aan een nabij, kwalitatief beheer van het park.

Ecologie, water en duurzame materialisatie
Naast de sociale waarde heeft het ontwerp ook een sterke ecologische en klimaatadaptieve functie. Het park telt 126 nieuwe bomen en een gevarieerde, gelaagde beplanting van struiken, vaste planten, bloembollen en meerstemmige heesters. Samen zorgen ze voor een gevarieerd en natuurlijk beeld. Dynamische borders laten ruimte voor spontane ontwikkeling en verhogen zo de biodiversiteit.

Waar de Materialenkaai vroeger volledig verhard was, ontstond een park met veel onverharde zones waar regenwater kan infiltreren. Dat regenwater wordt verzameld in een ondergrondse tank en hergebruikt voor irrigatie tijdens droge periodes. Bovendien is de site volledig afgekoppeld van het gemengd rioleringsstelsel, waardoor minder water rechtstreeks in het kanaal wordt geloosd en de waterhuishouding van de wijk duurzamer wordt beheerd.

Ook op het vlak van materialisatie maakte het ontwerp duurzame keuzes. Gerecupereerde kasseien van de oorspronkelijke kade kregen een nieuwe bestemming in het park en verwijzen naar het industriële verleden van de plek. Voor de promenade werd een hoogwaardige betonvloer in drie tinten gekozen, met lange levensduur en beperkte onderhoudsvraag, wat bijdraagt aan een toekomstgericht beheer.

De Materialenkaai illustreert hoe de publieke ruimte van de toekomst vorm kan krijgen: robuust in ecologie, genereus voor de buurt en veerkrachtig tegenover een veranderend klimaat. Door het industriële erfgoed te herlezen en te koppelen aan hedendaagse noden, biedt het project een richtinggevend voorbeeld voor de transformatie van kanaalzones in Brussel en daarbuiten.