Wonderwoud, Gent
Situering van de groenpolen en verbindende groenklimaatassen van de Stad Gent. De groenpool Wonderwoud situeert zich aan de noordoostrand van de stad.
Met het globaal landschapsontwikkelingsplan voor het Wonderwoud, werd een waaier aan concrete oplossingen geïntegreerd voor maatschappelijk ruimtelijke uitdagingen. Dit combineerden we met een karakteristiek ontwerp voor identiteit, recreatie en spel.
Het groeimodel voor het Wonderwoud is gebaseerd op spontane natuurontwikkeling. De interessante topografie en het water definiëren deze natuurontwikkeling.
Het bos en blauwgroene netwerk dat hier wordt uitgebouwd, levert een robuustere lokale waterhuishouding, geeft een boost aan het ecosysteemherstel en reduceert het hitte-eilandeffect.
Binnen het ontwerp durfden we het aan om een alfabet van architectonische elementen in een natuurlijke context te brengen. Dit maakt de belevingswaarde in een randstedelijke context uniek.
Tijdens de ontwerpfase hebben we sterk ingezet op de verbeelding. Het idee om parkour mogelijk te maken in het bos, verbeelden we met het inbrengen van uitvergrote zandkorrels in beton.
We bouwden de uitkijktoren in de hoogste zandheuvel van het gebied. De toren vormt hét oriëntatiepunt in het Wonderwoud. Vanuit de toren kan je de haven, het hinterland en de drie torens van Gent zien.
De Langenaarstraat is deel van de groenklimaatas die het centrum van de stad (Dampoort) zal verbinden met het Wonderwoud. De fietsroute trekken we in volgende fases door tot in Lochristi. De grootste entree van het Wonderwoud is daarom hier voorzien.
De Langenaarstraat was een doodlopende landbouwweg, die eindigde op een gesloten hek.
In de plannen voor het Wonderwoud hebben we veel aandacht besteed aan doelgroepgericht ontwerp. Enerzijds door elementen nauwgezet in te passen in het groeiende bos, anderzijds door ontmoetingsplekken te voorzien en deze te verbinden met een integraal toegankelijk pad.
Het Militair domein vormde een ommuurde, niet toegankelijke enclave binnen het gebied.
Het zuidelijk deel van de voormalige visvijver transformeerden we volledig tot een natuurlijke waterspeelzone met ondiepe plassen, kleine ophogingen in zand, keien en stapstammen.
De voormalige visvijver in de zuidwestelijke arm van het Oud Vliegveld.
We realiseren het Wonderwoud in verschillende fases. De eerste fase is de realisatie van 35 ha wildernis en recreatieve infrastructuur.
In de betonnen wanden van de entrees en in de uitkijktoren verwerkten we heel wat experimentele faunavoorzieningen.
Vanuit het co-creatietraject met 100 schoolkinderen uit de buurt vertaalden we enkele ideeën naar het ontwerp. Zo kregen het zandtheater, de speelspiegel en de zandkorrels (parkour-speelplek) een plek in het Wonderwoud.
We kozen ervoor om in het plan niet enkel bewoners, klimaat en flora, maar ook specifiek bodem, water en fauna onze volle aandacht te geven. Voorbeeld hiervan is de aanleg van een metershoge scherpe zandrug, die elk jaar wordt afgestoken speciaal voor de oeverzwaluw.
We verruigden de oevers van de voormalige visvijver, maar maakten ze ook deels toegankelijk en beleefbaar met een tweetal grote vlonders.
Tijdens workshops, locatiebezoeken, spelletjes en interviews daagden we meer dan 100 kinderen van vier buurtscholen uit de omgeving uit om na te denken en te visualiseren wat hun speelplek of woudnest in het bos zou kunnen zijn.
De Vrienden van het Wonderwoud organiseren met regelmaat fijne evenementen en bijeenkomsten in het Wonderwoud. In het Zandtheater werd in november 2025 een Wondernacht met wandeling en vurige verhalen georganiseerd.
{"slide_to_show":"1","slide_to_scroll":"1","autoplay":"true","autoplay_speed":"3000","fade":"false","speed":"300","arrows":"true","dots":"true","loop":"true","nav_slide_column":5,"rtl":"false"}

Wonderwoud, Gent

Nominatie Prijs Publieke Ruimte

Jonas Vanneste, BUUR part of Sweco

Wonderwoud is de naam van de vijfde Gentse groenpool. Het ligt aan de Gentse noordoostrand, op slechts zeven km van het stadscentrum. Deze eerste fase van het Wonderwoud omvatte de realisatie van 35 ha wildernis en recreatieve infrastructuur en werd gecreëerd op de enigmatische plek van een oud, met zand opgehoogd vliegveld. De uitgangspunten voor het ontwerp waren spel, verwondering en spontane natuurontwikkeling.

We creëerden het Wonderwoud in opdracht van het Agentschap Natuur en Bos en Stad Gent, in nauwe samenwerking met de gemeente Lochristi en de Vlaamse Waterweg. Het ontwerpteam dat de plannen maakte en het planproces begeleidde, bestond uit BUUR part of Sweco, Driekwart Groen en URA.

Een groeimodel voor een enigmatische plek
Het Wonderwoud is geen traditionele plek met een gelaagd, eeuwenoud landschap. Het is een restlandschap in een suburbane context, gevormd door naoorlogse ingrepen zoals de ophoging voor een vliegveld en grootschalige zandontginning. Die ontginning liet een uitzonderlijk, geaccidenteerd terrein na met metershoge zandheuvels, uitgestrekte waterplassen, rietvelden en sterke gradiënten die tal van dier- en plantensoorten aantrekken. Deze bijzondere uitgangssituatie bepaalde de regeneratieve ontwerpvisie. In plaats van de ontginningsput op te vullen met een klassiek masterplan, kozen we voor een groeimodel waarin de natuur het tempo en de richting aangeeft en karaktervolle ingrepen haar ontwikkeling ondersteunen. Het Wonderwoud is dan ook geen klassiek park, maar een natuur-, spel- en belevingsgebied waarin de zandige ondergrond het toekomstbeeld grotendeels stuurt. Hier krijgt spontane natuurontwikkeling alle ruimte en staan verwondering en beleving centraal.

Het bezielde ontwerp vertrekt vanuit de bestaande condities en transformeert de binnendijkse X-figuur van het voormalige vliegveld tot een Wonderwoud vol verborgen plekken en boeiende routes. Buiten de dijk ontstaat een open zoom met ruimte voor landbouw en tuinbouwbedrijven. Het contrast tussen de open ruimte buiten de dijk en het dichte bos binnen de dijk maakt het Wonderwoud tot een unieke ervaring. In het wild groeiende bos slingeren kronkelende paden langs bijzondere woudnestjes, onverwachte spelplekken en een verrassende uitkijktoren. Die biedt zicht op de haven, het hinterland en de drie torens van Gent.

Woudnesten als symbool voor natuur inclusieve ingrepen
Naast heldere ambities en sterke ruimtelijke concepten kozen we ervoor om in het plan niet alleen bewoners, klimaat en flora, maar ook bodem, water en fauna volop aandacht te geven. Met natuurinclusieve ingrepen gingen we ver. We legden een metershoge, scherpe zandrug aan die we jaarlijks afsteken (speciaal voor de oeverzwaluw) en we verstopten kelders in de dijklichamen voor vleermuizen. Zo groeide een bijzonder alfabet van zichtbare en onzichtbare woudnesten, exact zoals de honderd schoolkinderen uit de buurt het tijdens het cocreatietraject hadden voorgesteld.

Wonderwoud als natuurlijke verbinding, spons en airco voor de Gentse agglomeratie
Met de globale ontwikkelingsvisie en het uitvoeringsplan integreerden we een brede waaier aan concrete oplossingen voor maatschappelijke en ruimtelijke uitdagingen, gekoppeld aan een karaktervol ontwerp voor identiteit, recreatie en spel. De padenstructuur en de entrees sluiten aan op de toekomstige groen-klimaatas die het stadscentrum met het Wonderwoud verbindt, en zo de zachte mobiliteit tussen Gent en Lochristi fundamenteel verbetert. Het bos en het blauwgroene netwerk dat hier ontstaat, versterken de lokale waterhuishouding, geven het ecosysteemherstel een stevige impuls en verminderen het hitte-eilandeffect van de havenindustrie. Zo groeit het Wonderwoud uit tot een natuurlijke verbinding, en is het een spons en airco voor de Gentse agglomeratie.

Draagvlak en ambassadeurs
Voor het Wonderwoud zetten we, parallel aan ontwerp en uitvoering, een langdurig participatietraject op met onder meer groensafari’s, werfwandelingen en co-creatie met honderd schoolkinderen uit de buurt. Uit fantasierijke workshops en interviews vertaalden we verschillende ideeën naar het ontwerp, dat ze een concrete plek gaf in het Wonderwoud. Voorbeelden hiervan zijn het Zandtheater, de Speelspiegel en de Zandkorrels. Dit participatietraject vergrootte het draagvlak en de lokale betrokkenheid bij de ontwikkeling van de groenpool aanzienlijk. Uit het brede en enthousiaste publiek groeide intussen een groep ambassadeurs die, met steun van de Stad Gent, onder de naam Vrienden van Wonderwoud acties en evenementen organiseert in het woud. Daarnaast richtte men een lokale Natuurpunt-afdeling op, die een werking uitbouwt in het Wonderwoud en in overleg met het Agentschap voor Natuur en Bos instaat voor het beheer van specifieke zones.