Anja De Wit, Aquafin

Met steeds meer extreme droogtes, hevige regenval en (te) veel verharding, is het een uitdaging om onze Vlaamse steden en gemeenten leefbaar te houden. Aquafin ontwikkelde een nieuwe service, waarmee het lokale besturen helpt om hemelwater breder te benaderen. Dat betekent een toekomstgericht ontwerp dat niet alleen focust op hemelwaterbeheer, maar waarin ook ruimtelijke inrichting, infrastructuur en zelfs recreatie een plaats krijgen.

Vroeger werd water vaak weggestopt onder de grond, maar tegenwoordig weten we beter en wordt er meer en meer ruimte gecreëerd voor water. “We zien inderdaad een shift en dat is een goede zaak”, zegt Els Liekens, Business Explorer bij Aquafin. “Water weer zichtbaar maken en het optimaal benutten, creëert meerwaarde en opportuniteiten. Met ons blauwgroen advies willen we steden en gemeenten bijstaan om hun openbaar domein blauwgroen en klimaatrobuust in te richten, rekening houdend met hittestress en biodiversiteit.”

We moeten anders en vooral breder gaan denken om geen kostbaar water verloren te laten gaan

Elke situatie is anders

 De nieuwe service komt niet uit de lucht gevallen. “We voelen dat steden en gemeenten zelf steeds vaker vragende partij zijn om verder te gaan dan de strikt noodzakelijke bronmaatregelen”, zegt Eva Bogaerts, gebiedsingenieur bij Aquafin. “Hydraulisch advies is een bestaande betaalde service van Aquafin waarin we, bijvoorbeeld bij een nieuwe verkaveling, nagaan of het ontwerp voldoet aan de wetgeving voor regen- en afvalwater. Bij een blauwgroen advies bekijken we samen met de gemeente hoe we tot een klimaatrobuust ontwerp kunnen komen, waarin ruimte voor water centraal staat. Maar we hebben ook oog voor andere functies, zoals recreatie. Een blauwgroen advies gaat dus duidelijk verder dan hydraulisch advies. We willen water-kans [LC1] benutten om er het maximale uit te halen.”

“In eerste instantie gaan we vooral luisteren”, gaat Els verder. “Elke stad of gemeente heeft nu eenmaal andere noden, andere wensen, maar ook andere bodem- en omgevingsomstandigheden. Het is belangrijk om al die verschillende factoren mee te nemen bij het formuleren van een advies. Per project, gebied of domein gaan we daarom eerst goed inventariseren. Dat kan op masterplanniveau, maar ook kleinschalig op stratenniveau. Op basis daarvan zoeken we naar de beste combinatie van oplossingen en bouwstenen om het watervraagstuk optimaal en naar wens van de gemeente in te vullen. Voorbeelden van bouwstenen zijn grachten, wadi’s, waterdoorlatende verharding of onderfundering. Maar ook regenwaterputten, groendaken en infiltratiekommen behoren tot de mogelijkheden. We kijken dus zowel naar ondergrondse als bovengrondse oplossingen met zoveel mogelijk extra’s op het vlak van biodiversiteit, recreatie, sociale cohesie, … waar het kan. Water, mobiliteit, groen en inrichting vormen één geheel.”

Becijferde adviezen

 Om het effect van deze maatregelen op een project goed te kunnen inschatten en berekenen, ontwikkelde Aquafin een speciale rekentool. Els Liekens: “Met die software kunnen we scenario-analyses uitvoeren en de impact berekenen van de maatregelen op bijvoorbeeld waterhergebruik en infiltratie, maar ook de impact op droogte en op de reductie van wateroverlast. Zo komen we uiteindelijk tot heel concrete adviezen, specifiek voor een bepaald gebied in een bepaalde context.”

Aquafin heeft de conceptuele kennis in huis van wat er met een ruimte allemaal mogelijk is. Het bedrijf werkt samen met studiebureaus om van een conceptueel advies en ideeën naar een concreet ontwerp te evolueren. Zo is een concreet blauwgroen advies het perfecte startpunt voor een klimaatadaptieve en leefbare omgeving.

Water, mobiliteit, groen en inrichting vormen één geheel

Blauwgroen advies in de praktijk Water en recreatie in Zonnebeke De lokale voetbalclub in Zonnebeke legde recent een nieuw kunstgrasveld aan. Kunstgras is minder waterdoorlatend dan een natuurlijk grasveld. In de zone rond het voetbalveld is het daarom nodig om te compenseren en extra ruimte te maken voor water. Aangezien het hier om een recreatiezone ging, wilde de gemeente die ruimte voor water graag in een geheel combineren met recreatie. Aquafin onderzocht de pluviale overstromingskaarten, het bodemtype en de hellingsgraad van het projectgebied, belangrijke elementen om tot het juiste concept en advies te komen. De oplossing was hier om niet 100% in te zetten op infiltratie omwille van de kleigrond en de hoge grondwaterstand. Extra buffering met vertraagde afvoer was wel een must, maar het glooiende landschap maakte het moeilijk om één buffer te voorzien. Daarom luidde het advies van Aquafin om met meerdere buffertrappen te werken die onderling verbonden zijn. Met de uitgegraven aarde van de bufferzones zou een mountainbikeparcours kunnen worden aangelegd, maar ook houten speeltuigen kunnen mooi geïntegreerd worden in en rond de aangelegde bufferzones. Aangevoerd regenwater         In Hemiksem wordt een groene woonzone gepland op een vervuilde site. Op advies van OVAM moet de vervuilde grond worden ingepakt met een folie om daarbovenop nieuwe, zuivere grond te voorzien waarop kan gebouwd worden. Die ingreep heeft echter als gevolg dat het bouwproject volledig is afgesneden van het grondwater. Aquafin zocht naar gepaste oplossingen voor voldoende water in de zone, om hemelwater ter plaatse te houden, de juiste buffervolumes, … . Dat zijn niet altijd de standaard buffer- en infiltratiemaatregelen. Hier werd ervoor gekozen om de regenwatercollector van een nabijgelegen woonwijk af te koppelen en af te leiden naar de nieuwe site. Het regenwater komt eerst in een grote buffer terecht om het van daaruit via een grachtensysteem te verdelen over het volledige terrein. Dankzij slimme sturingen op basis van weersvoorspellingen kan het buffervolume vanop afstand geregeld worden om optimaal water te bufferen, hergebruiken en wateroverlast te voorkomen.

Meer informatie

www.aquafin.be