Jean-François LEBLANC en Fanny BUNTINX, Stad Luik
Met de komst van de tram beleeft de stad Luik een historisch kantelmoment in haar mobiliteitsgeschiedenis. Dit is een uitgelezen kans om acties rond alternatief vervoer op te drijven en nieuwe, duurzame mobiliteitsoplossingen aan te moedigen.
In die context heeft Luik in 2021 een nieuw Gemeentelijk Mobiliteitsplan (Plan Communal de Mobilité – PCM) goedgekeurd. Dit is een strategisch plan met een vijftigtal acties die worden uitgevoerd in samenwerking met stakeholders op het vlak van mobiliteit, maar ook met actoren op stedelijk en wijkniveau. Actieplannen worden doorgaans opgedeeld volgens vervoersmodus. Het Gemeentelijk Mobiliteitsplan zet echter in op een globale aanpak en wijst schoolmobiliteit daarbij aan als een van de topprioriteiten op het Luikse grondgebied.
Schoolmobiliteit staat voor alle verkeersstromen waarbij leerlingen, hun ouders en onderwijzend en administratief personeel betrokken zijn. De dagelijkse stroom van 100.000 leerlingen en studenten zorgt voor het merendeel van verplaatsingen tijdens de piekuren. Veranderingen in mobiliteit zijn alleen mogelijk als we allemaal samenwerken. Dat geldt ook voor de actie Beheersen en diversifiëren van verplaatsingen van en naar school uit het Gemeentelijk Mobiliteitsplan.
Schoolomgevingen
Files, een gebrekkige veiligheid, luchtvervuiling, gebrek aan respect, stress…het beeld dat mensen hebben van schoolomgevingen tijdens de spitsuren is vaak onaantrekkelijk, ongeacht om welk type van onderwijsinstelling het gaat. Het massale gebruik van particuliere wagens – in combinatie met tijdsgebrek en ochtendstress – zorgt voor de gekende problemen. Automobilisten willen zo dicht mogelijk bij de schoolpoort parkeren en daardoor ontstaan files. Slecht geparkeerde auto’s versperren voetpaden, vaak wordt er gereden aan te hoge snelheid…en dat terwijl op elk moment kinderen kunnen opduiken. Het zijn situaties die de leefbaarheid rond scholen in gevaar brengen en zware veiligheidsproblemen veroorzaken – vooral voor zwakkere weggebruikers, zoals voetgangers.
En wat gebeurt er in Luik?
De stad Luik heeft een aantal mobiliteitsinitiatieven en -maatregelen ingevoerd voor scholen van het gemeenschappelijk en vrij onderwijsnetwerk. Daarmee wil ze schoolomgevingen comfortabeler maken, onze verplaatsingsgewoonten bijsturen en de verkeersveiligheid rond de school verbeteren. De leefbaarheid van een omgeving gaat erop vooruit met elke autorit die kan vermeden worden door te kiezen voor een duurzaam alternatief. Het terugschroeven van autoverkeer is de beste manier om de omgevingskwaliteit rond scholen te verbeteren qua veiligheid, gezonde lucht of gebruiksvriendelijkheid. Door te voet, op een scooter, met de fiets of met de bus naar school te komen, leren scholieren ook hoe ze hun weg moeten vinden in hun omgeving en doen ze praktische ervaring op met verkeersveiligheid.
Het pedagogische luik
De stad ondersteunt een aantal sensibiliseringsacties via haar scholenprogramma Educatie in Mobiliteit en Verkeersveiligheid. Een eerste stap is mensen ervan bewust maken dat hun rijgedrag kan zorgen voor rustigere schoolomgevingen. De schoolgroepen binnen het programma zorgen niet alleen voor interne bewustwording, maar analyseren ook hun schoolomgeving en melden eventuele problemen inzake verkeersveiligheid – zoals ontbrekende of ontoereikende voorzieningen – aan de stad. Daardoor kunnen de gemeentelijke diensten de situatie bijsturen of er rekening mee houden bij het plannen van toekomstige werken. Er zijn ook opleidingen voorzien voor het personeel van basis- en middelbare scholen, zodat leerkrachten een knowhow opbouwen die verder gaat dan de gesubsidieerde cursussen.
Luik steunt ook het Fietsbrevet van ProVélo voor de vijfde en zesde jaren in het basisonderwijs. Dat biedt een theoretische en praktische opleiding voor veilig en zelfstandig fietsen aan. Elk jaar worden in dit kader ongeveer 25 klassen begeleid.
Parkeren
Wanneer mensen van huis vertrekken, spelen de kwaliteit en de veiligheid van parkeerplaatsen op de plaats van bestemming – in dit geval de school – een belangrijke rol in de transportkeuze. De stad heeft daarom een aantal maatregelen uitgewerkt.
- Nadarhekken als test
Om een sensibilisering op te zetten zonder grote werken te moeten uitvoeren, heeft de stad scholen voorzien van verplaatsbare nadarhekken. Hierdoor kunnen scholieren en schoolpersoneel zelf hun fietsen op het schoolterrein stallen. In totaal werden er 250 nadarhekken aangekocht en ter beschikking gesteld. Dankzij de flexibiliteit hiervan, kunnen scholen snel actie ondernemen en kan er onmiddelijk ingespeeld worden op de vragen van scholieren of leerkrachten. Dit biedt zowel de scholen als de stad de kans om de nood aan duurzamere ontwikkelingen beter in te schatten en te kwantificeren.
- Fietshoepels verhogen de zichtbaarheid rondom de school
De stad installeert fietshoepels vlakbij de schoolpoorten, waardoor ouders die hun kinderen met de fiets brengen of ophalen makkelijk hun fiets kort kunnen parkeren. Deze fietsrekken kregen een symbolisch gehalte, doordat ze een of meerdere autoparkeerplaatsen vlakbij de schoolingang in beslag nemen.
- Fietsboxen garanderen meer veiligheid
Sinds enkele jaren bouwt Luik een netwerk uit van fietsboxen voor bewoners. Dit zijn gesloten, beveiligde boxen die plaats bieden aan vier à vijf fietsen. De doelgroep zijn scholen die geen beveiligde fietsstallingen op hun terrein hebben. Dit initiatief is in de eerste plaats voor het schoolpersoneel bedoeld, iemand moet immers de verantwoordelijkheid op zich nemen voor het openen en sluiten van de boxen. Aan het begin van het schooljaar 24 – 25 worden vijf scholen met dergelijke voorziening uitgerust. De box wordt geïnstalleerd in de publieke ruimte, op de plek van een autoparkeerplaats.
- Kiss & Ride-parkeerplaatsen
Een gratis, slimme parkeeroplossing in de buurt van scholen en kinderdagverblijven, waarbij automobilisten 15 minuten gratis kunnen parkeren om hun kinderen af te zetten en op te halen.
Het doel is hier tweeledig: de beschikbaarheid van parkeerplaatsen vergroten door een snellere rotatie van parkeerders te stimuleren, maar vooral ook de veiligheid in de buurt van scholen verbeteren door illegaal parkeren (dubbel of op de stoep) tegen te gaan en zodoende het wandeltraject van schoolkinderen en voetgangers vrij te houden. In overleg met de scholen werden 73 Kiss & Ride-plaatsen aangelegd.
De aanleg van schoolomgevingen
Als algemene vuistregel geldt dat bij elke heraanleg van wegen en publieke ruimten prioritair aandacht wordt besteed aan schoolinstellingen, met extra focus op de continuïteit en veiligheid van wandel- en fietsroutes.
- Inrichting van schoolstraten
Op aanvraag van de schooldirecties en in samenwerking met de politiediensten, werkte de stad Luik een testtraject voor schoolstraten uit. Een schoolstraat is een straat in de onmiddellijke omgeving van een school, die tijdelijk voorbehouden wordt voor voetgangers en fietsers. Ze wordt ook afgesloten voor gemotoriseerd verkeer tijdens de aanvang- en/of eindtijden van de school. Dit systeem zorgt voor een rustigere schoolomgeving op het moment waarop leerlingen aankomen en vertrekken. Het moedigt ook aan om actieve vervoersmiddelen te gebruiken. Het systeem wordt momenteel uitgetest.
- Bijzondere aandacht voor veiligheid
Het instellen van zones 30 vóór en in de omgeving van scholen verhoogt de veiligheid voor fietsers en voetgangers. De stad voert geleidelijk aan deze zones in alle wijken in, zodat schoolomgevingen niet langer als geïsoleerde zones aanvoelen. Er komen ook specifieke markeringen – gesubsidieerd door het Waals Gewest – om de zichtbaarheid van scholen te verbeteren. Goed gelegen en beschermde oversteekplaatsen, eventueel voorzien van verkeerslichten of vluchtheuvels, maken het voor voetgangers makkelijker om straten over te steken en verhogen het veiligheidsgevoel.
Samenvattend
Sinds de goedkeuring van het Gemeentelijk Mobiliteitsplan hebben meer dan 70 Luikse scholen zich ingeschreven in verschillende mobiliteitsprojecten:
– die focussen op sensibilisering, training of empowerment.
– in de vorm van tijdelijke regelingen, tests of uitgebreidere maatregelen.
– binnen de eigen instelling of in de omliggende publieke ruimte.
Deze positieve respons zette ons aan tot nog meer reflectie en vooral actie om samen met leerkrachten, leerlingen en ouders de schoolmobiliteit in Luik te verbeteren.
Meer info:
Je moet ingelogd zijn om een reactie te plaatsen.