Te voet in Gent: stappen naar een ambitieuze modal shift

Te voet in Gent: stappen naar een ambitieuze modal shift

Voetgangersplan Stad Gent: strategische ambities en concrete acties

Veerle Bekaert, voetgangersambtenaar Stad Gent

Al jaren werkt Stad Gent voor de voetgangers. Denk maar aan zones 30, een trottoiractieplan en het circulatieplan. Maar dat beleid was versnipperd en er was nooit een echte strategie voor de voetganger. Dat hebben we veranderd: sinds januari 2023 heeft Gent een goedgekeurd Voetgangersplan.

Stap voor stap naar een voetgangersplan

De aftrap voor een actief voetgangersbeleid en het voetgangersplan was het internationaal Charter voor Stappen, dat Gent ondertekende op het congres Walk 21 in oktober 2019. Een eerstvolgende stap was stadsintern: welke mogelijkheden zien de verschillende stadsdiensten vanuit hun doelgroepen? Wat loopt al goed? Wat doen zij al voor voetgangers? Die informatie legden we naast de inspirerende voorbeelden uit binnen- en buitenland. De Paris Piéton Strategy, waarbij onder andere de kades langs de Seine autovrij werden, was een inspiratiebron. Ook het Brusselse voetgangersbeleid met voetgangersboulevards – stedelijke voetgangersverbindingen over langere afstanden die de grenzen van de vijfhoek doorbreken- is voor Gent een voorbeeld.  De metrominuto-methodiek uit Pontevedra liet ons ook al wat dromen. Met alle input én met die inspiratie bouwden we een ambitieus droombeeld voor de voetganger in 2040.                                                                  

Elke Gentenaar moet zoveel mogelijk bestemmingen te voet kunnen bereiken

2040: Gent Voetgangersstad    

Die droom is niet beperkt tot de straat. Wandelen moet tegen 2040 in de mental map van alle Gentenaars zitten. De routes moeten voor de hand liggend zijn. Je kan in 2040 Gent vlot doorwandelen, met twee naast elkaar zonder dat je telkens moet uitwijken. Wandelen is aangenaam – langs het groen, met af en toe een bankje om te rusten waar je je ook in het donker veilig voelt. Dit droombeeld werd vervolgens vertaald naar drie strategische ambities.                                    

Drie ambitieuze paden                                                                                                                                        

  Een integraal voetgangersbeleid 

De basis voor het Gentse Voetgangersbeleid is een brede gedragenheid doorheen alle stadsdiensten – van economie tot stedenbouw, van jeugddienst tot ouderenbeleid. Dat bereiken we door kennis te verzamelen en die kennis stadsbreed te verspreiden via een voetgangersacademie, webinars en beleidskaders. We zorgen voor een goede onderbouwing van ons beleid door data te verzamelen en door projecten te evalueren vanuit het standpunt van de voetganger. Dit vormt de basis waarop we de twee andere pijlers bouwen.

De openbare ruimte op maat van de voetganger

We creëren een ruime, veilige, comfortabele en prettige wandelomgeving die vrij is van hinderlijke obstakels. De voetganger is de maat voor de aanleg van het openbare domein. We zorgen voor logische looplijnen, veilige oversteken en stemmen de breedte van het voetpad af op het aantal voetgangers. De basis hiervoor is een toegankelijk openbaar domein.  

Te voet is het nieuwe normaal voor elke Gentenaar, van jong tot oud

Elke Gentenaar moet zoveel mogelijk bestemmingen te voet kunnen bereiken. Naar de bakker of naar school? Wandelen moet dé eerste keuze worden. We bouwen een voetgangersnetwerk uit dat voor iedereen leesbaar is en we helpen de Gentenaars met kaarten en apps om die stap te kunnen zetten.                                                                                                                                                                  

Een voetgangersnetwerk is een belangrijke laag naast de bestaande netwerken voor fietsers, openbaar vervoer en auto’s

Sommige realisaties – zoals een boordsteenverlaging of een bijkomend zebrapad – lijken klein, maar maken voor de voetgangers een wereld van verschil.

Actie!                                                                                                                                                     De drie ambities van het voetgangersplan zijn vertaald in zestien acties. We maken hierbij een onderscheid tussen strategische acties, zoals de opmaak van een voetgangersnetwerk of het afwegingskader voor voetgangersvriendelijke oversteken dat we wensen op te maken. Daarnaast zijn er ook een aantal concrete acties opgenomen, waarbij we inzetten op verbetering voor de voetganger op het openbaar domein. Een voorbeeld hiervan is actie 9, waarbij we punctuele maatregelen realiseren om de veiligheid en het comfort van de voetganger te verbeteren. Dit zijn alle zestien actiepunten :

We lichten twee acties verder toe. Met deze acties zijn we al concreet aan de slag gegaan.

Actie 2 : Een voetgangersnetwerk

Lokale ingrepen zijn zinvol, maar mensen stappen in een stad vaak naar een bestemming. Om al die bestemmingen met elkaar te verbinden, hebben we een voetgangersnetwerk nodig. Dat bepaalt welke de belangrijkste voetgangersroutes zijn, waar we grote intensiteiten verwachten en welke verbindingen belangrijk zijn. Een voetgangersnetwerk is een belangrijke laag naast de bestaande netwerken voor fietsers, openbaar vervoer en auto’s.  Op die manier kunnen we onderbouwd keuzes maken en missing links wegwerken. We werken – samen met een studiebureau – nog in dit jaar het Gentse voetgangersnetwerk uit voor 15 wijken.

Actie 14 : Dataverzameling in functie van een onderbouwd voetgangersbeleid.

Data over voetgangers zijn belangrijk om het beleid te stofferen, alleen beschikken we nog over weinig gegevens.  We verzamelen daarom zowel kwantitatieve als kwalitatieve data. In Gent beschikken we over 4 pyro-boxen, waarmee we automatisch het aantal voetgangers op het voetpad tellen. Deze data gebruiken we dan in functie van heraanlegdossiers, maar we voeren hiermee op sommige locaties ook trendanalyses uit. Naast kwantitatieve data willen we ook inzetten op kwalitatieve data. Dit doen we bijvoorbeeld door in een nieuw woonerf met veel groenelementen na te gaan op welke manier een persoon met een visuele beperking en een persoon met een rolstoel zich kunnen verplaatsen. We leren hieruit en nemen deze kennis mee bij volgende projecten.                                

Tot slot

Hoewel we nog maar een paar jaar specifiek met voetgangersbeleid bezig zijn, zien we nu al dat veel stadsdiensten de voetgangersbril opzetten. Ten opzichte van andere modi hebben we nog een achterstand, zeker als het aankomt op handvaten en vademecums. Terwijl het Vademecum Fietsvoorzieningen recent nog een update kreeg, dateert het Vademecum Voetgangersvoorzieningen al van 2003. Ook op vlak van subsidiëring trekken beleidsmakers heel sterk de kaart van fietsinfrastructuur, terwijl er zeker voldoende noden zijn om aparte projecten op te starten voor voetgangers. En als we de voetganger helemaal als een volwaardige deelnemer aan het verkeer zien, dan dromen we van een Voetgangersberaad. We hebben alvast voldoende materiaal én dromen om in Gent nog heel wat jaren werk te maken van een krachtig voetgangersbeleid.

Meer informatie

https://stad.gent/nl/mobiliteit-openbare-werken/plannen-en-realisaties-mobiliteit/te-voet-gent