Deborah Anné, Groot Licht vzw

De Zilveren Linten-studie – waar de Voetgangersbeweging vier jaar geleden aan meewerkte – spitste zich toe op twee Antwerpse buurten en hun seniorenvriendelijkheid. Hieruit kwam de nood aan extra zitbanken naar voor. Voor ouderen is zo’n rustpunt vaak cruciaal om verplaatsingen nog mogelijk te maken. De stad zoekt bij de heraanleg van straten en pleinen wel naar mogelijkheden voor banken, alleen is de publieke ruimte vaak beperkt. Gevelbanken zijn dan een ideale oplossing, omdat ze door hun opstelling tegen de gevel relatief weinig ruimte innemen. Daarnaast krijgen ze ook een extra sociaal aspect, ze nodigen immers uit tot buurtbabbels.

De Burgerbegroting is een soort verkiezing waar bewoners van het district Antwerpen zelf jaarlijks een deel van het budget toewijzen aan bepaalde thema’s en projecten. Dit jaar wonnen onder meer het thema betere voetpaden en ons projectvoorstel 50 zonnebanken. De naam verwijst naar de zoektocht naar plekjes in de zon, maar ook in de figuurlijke zin naar de creatie van nieuwe mensvriendelijke ruimtes in de stad.
De stad liet al gauw weten dat ze zelf op zoek gaan naar schaduwplekjes voor het plaatsen van banken. Deze voorwaarde lieten we dus al snel vallen. Wel zijn we strenger geweest dan de richtlijnen uit de politie-codex over de breedte van het voetpad. Veel aanvragers moesten we teleurstellen, omdat we minstens twee meter zochten – terwijl veel voetpaden 1,95 cm meten. Als het voetpad te smal wordt voor een comfortabele doorgang, schieten we ons doel voorbij door de toegankelijkheid net te verslechteren.
In onze zoektocht naar de ideale banken namen we zowel het esthetische als het ergonomische belang in overweging, en dan specifiek gericht op ouderen. Stad Antwerpen deelde haar inzichten in wat dat juist betekent naar zithoogte, hellingsgraad en leuningen toe. We kozen voor de klassieke Balmoral-tuinbank, deze bank brengt een vleugje park en romantiek in het straatbeeld. Bovenaan wordt een geel zonnetje gefreesd als speels herkenningspunt.

De zonnebank uit teak, met zonnetje, op haar nieuwe locatie.

Verbinding in de zon

We kregen wel wat aandacht in verschillende media, waardoor we meer dan 100 aanvragen via de website kregen. Daarnaast contacteerden we zelf ook verschillende zorginstellingen en de Universiteit Antwerpen, met heel wat enthousiaste reacties als gevolg. Maria Gabriëls – 101 jaar – toonde in een ATV-reportage haar enthousiasme als zonnebankzitster op de allereerste geplaatste bank. Een vermelding in de nieuwsbrief van de buurtcoach Linkeroever leverde 40 aanmeldingen op uit deze uitgestrekte wijk. Een groot deel daarvan kwam uit de nieuwbouwwijk Regatta, anderen uit de wijken die in de jaren 60 werden gebouwd. Een interessante verdeling over al deze buurten was cruciaal, vooral met het oog op oudere passanten en bewoners. In de oudere wijken leek de nood het grootst. Het zijn immers vaak labyrinten met rechte straten, identieke woningen zonder banken en amper groen. De aanvragers gaven aan dat om die redenen zonnebanken een welkome toevoeging zouden zijn.
Daarnaast begeleiden we de nieuwe eigenaren van een gevelbank ook naar een gratis geveltuin via het district. Het nieuwe groen en de bloemen zijn een extra onderbreking van de rechtlijnigheid van straten en maakt dat de zonnebank een mooi kader krijgt. Groot Licht vzw ontwikkelde dit gratis aanbod aan geveltuinen enkele jaren geleden en het wordt nu structureel door het district aangeboden. We begeleiden het project vandaag de dag nog steeds om het aanbod meer bekend en toegankelijk te maken.

Gevelbanken en geveltuinen zijn een eenvoudig middel om de functionaliteit van en de verbinding in een buurt te verbeteren. Het project kreeg hierdoor ook aandacht in de rubriek Blik op België in De Morgen. De enthousiaste respons en dankbetuigingen doen vermoeden dat er nog meer in het project zit. We bekijken daarom hoe we dit – aan een kleine bijdrage – nog verder kunnen aanbieden. Het voordeel van een mooie en degelijke gevelbank verspreid doorheen de straten, is herkenning. Passanten weten zo dat ze welkom zijn om er gebruik van te maken. De banken zelf zijn uit teak vervaardigd, waardoor ze niet verrotten maar enkel vergrijzen. Dit is een groot duurzaam voordeel, de banken staan immers tijdens alle seizoenen buiten. Maatwerkbedrijf Manus vzw zorgde voor de montage en het gefreesde gele zonnetje. Bij elke bank hoort ook gratis staaldraad met cijferslot en verankering in de muur.