Jean-Michel Degraeve, correspondent Maison de l’Urbanité
Na een rijk industrieel verleden – gebouwd op steenkool, staal en glas – deemsterde Charleroi in de tweede helft van de 20ste eeuw weg. Sinds het begin van deze eeuw werkt de stad hard aan haar economische transitie en aan een stedelijke en culturele relance. Het plan voor stadsvernieuwing dat de cel Charleroi Bouwmeester uitwerkte, vormt een rode draad doorheen de huidige vernieuwingswerven.
Twee strategische doelen
De stedelijke agglomeratie van Charleroi is polycentrisch, het is een mozaïek van industriële dorpskernen en oude industrieterreinen, arbeiderswijken en een dicht wegennet. Maar de stad heeft vandaag ook een verrassend groen karakter, door een mix van beplante ruimten, grasvlakten en bosjes die de industrialisatie overleefden. Ook de spontane verwildering van brownfields denk maar aan de terrils die nu groene landmarks zijn
speelt hierin een belangrijke rol.
De stad heeft een beleidsvisie goedgekeurd die Charleroi tegen 2050 CO2-neutraal wil maken. De roadmap hiervoor heeft het over het verbeteren van de leefomgeving door het opwaarderen van bestaande bebouwing, het pushen van openbaar vervoer en actieve transportmodi én het versterken van de aanwezige natuur.
Het plan voor stadsvernieuwing – dat vertrekt vanuit de historische, geografische en sociale identiteit van Charleroi – schuift twee complementaire strategische doelen naar voor. De eerste strategie richt zich op het verhogen van de aantrekkelijkheid van de stadskern en van de vijf structurerende stedelijke assen. De tweede strategie is gebaseerd op het versterken van bestaande groenzones, die als ecologische reservoirs kunnen gezien worden en een belangrijke rol kunnen spelen in het vrijwaren van de biodiversiteit. Het plan voor stadsvernieuwing biedt een kader voor de maatregelen die nu de globale visie moeten concretiseren.
Het plan voor stadsvernieuwing biedt een kader voor de maatregelen die de globale visie concretiseren
Een pleinenplan
Een eerste maatregel beoogt de verbetering van stedelijke voorzieningen, met een opwaardering van de belangrijkste publieke ruimten in de stad. Dat moeten polyvalente ruimten worden die de leefkwaliteit voor de bewoners verhogen en hen de kans bieden zich beter aan te passen aan de klimaatverandering. Verharde pleinen worden ingericht voor het organiseren van lokale evenementen en worden uitgerust met de nodige voorzieningen: stadsmeubilair, speelzones en openbare verlichting. Er gaat ook aandacht naar de opvang van hemelwater en het uitbreiden van bestaande aanplantingen.
Na de heraanleg van de pleinen in de benedenstad, is het nu de beurt aan de 17 overige pleinen in de vijf andere districten. Negen daarvan zijn momenteel in aanleg of voltooid, de acht overige zijn nog in een voorbereidingsfase. Daarnaast staan nog andere projecten in de steigers.
De stad Charleroi mixt bebouwing met groen
Groene buurten
Een tweede maatregel wil de aanwezigheid van de stedelijke natuur versterken, als drager van een kwaliteitsvolle leefomgeving. Hiervoor zijn twee pilootprojecten opgestart.
Het eerste project draait rond de opwaardering van de grote groenzones in een woonpark in Marcinelle, dat een duizendtal sociale woningen telt. Parallel met de renovatie van de woontorens door woonmaatschappij La Sambrienne, worden 24 hectare openbaar groen heraangelegd. De hele operatie omvat een gebiedsgericht beheer van de bestaande groenzones, de aanplanting van een vijftigtal nieuwe bomen, de aanleg van een gemeenschappelijke tuin en een make-over van de speelzones.
Een tweede pilootproject komt tot stand in Dampremy, in een buurt die alle kenmerken van het industriële verleden van Charleroi in zich verenigt: brownfields, een zware weginfrastructuur en versnipperd groen. De versterking van de natuur gebeurt hier via het verbinden van de talrijke onbebouwde plekken: parken, grasvlakten en verwilderde industrieterreinen. Vanaf het kanaal Charleroi-Brussel worden twee groene assen gepland: de ene – met een eerder stedelijk karakter – verbindt alle publieke voorzieningen, terwijl de andere groenas naar de vallei van de Carabin leidt. In deze lijnparken wordt de aanleg sober gehouden en krijgt de natuur de vrije loop. Het team dat voor de aanleg moet zorgen staat onder leiding van de Franse landschapsontwerper Michel Desvignes.
De projecten worden aangevuld met een participatieluik, dat een brug slaat tussen bewoners en werven
Een aanleg met inspraak
Tot slot worden de projecten ook aangevuld met een participatieluik, dat een brug slaat tussen bewoners en werven en dat voor een juiste balans zorgt tussen menselijke bedrijvigheid en natuur. Maison de la Participation et des Associations – een organisatie die de inspraak van burgers en verenigingen in Charleroi behartigt -volgt mee het medezeggenschap over het gebruik van de geplande projecten op. Er wordt een coherentiecharter opgesteld op basis van een bevraging van de bewoners. Zij werden bevraagd over hoe ze de voortgang van de projecten zien. Nadien wordt er een oproep gelanceerd voor het gezamenlijk uitwerken van een concept voor de werven én voor de kadering van het gebruiksmedezeggenschap. Sommige werven worden ook gerealiseerd met medewerking van de bewoners.
Hopelijk leidt deze participatieve aanpak voor de upgrading van stedelijke voorzieningen en het creëren van groene buurten tot een publieke ruimte, die door de bewoners wordt omarmd en een antwoord biedt op de huidige klimatologische en ecologische uitdagingen.
Meer inlichtingen
Tijdschrift Publieke Ruimte 23, 25, 26 en 41
https://www.charleroi-bouwmeester.be/travaux
Je moet ingelogd zijn om een reactie te plaatsen.